Antiretroviral tedavi altındaki HIV hastalarında karşılaşılan kalıcı düşük düzeyli vireminin (LLV) yönetimi, standart bir tanımı olmaması nedeniyle polikliniklerde sıklıkla kafa karışıklığı yaratabilmektedir. Bu çalışmada çok disiplinli uluslararası bir uzman paneli Delphi yöntemiyle bir araya gelerek pragmatik bir klinik yönetim çerçevesi oluşturmuş.
Literatürde LLV genellikle ardışık viral yükün 50-1000 kopya/mL arasında seyretmesi olarak tanımlanmaktadır. Analizler sonucunda, 50-200 kopya/mL arasındaki vireminin virolojik başarısızlıkla (>1000 kopya/mL) ilişkili olduğu ancak direnç gelişimi veya kötü klinik sonuçlarla bağlantısının net olmadığı; buna karşın 200-1000 kopya/mL düzeyindeki vireminin direnç gelişimi ve olumsuz klinik sonlanımlarla çok daha güçlü bir ilişkisi olduğu saptanmış. Sunulan rehber doğrultusunda; LLV’nin hızlıca doğrulanması, hasta uyumunun ve olası ilaç etkileşimlerinin sorgulanması ve özellikle viral yükü 200-1000 kopya/mL bandında olan hastalarda direnç testinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş. Ayrıca mevcut antiretroviral (ART) rejiminin genetik bariyerine ve hastanın direnç profiline göre bireyselleştirilmiş tedavi optimizasyonu yapılması önerilmiş. Bu rehberin, LLV yönetimindeki belirsizlikleri gidererek klinik pratiği standardize etmesi ve hekimler için temel bir referans kaynağı olacağı öngörülmüş.
Clemente T, Stam AJ, Elvstam O, et al. Guidance on the clinical management of HIV-1 persistent low-level viraemia on antiretroviral treatment: a scoping review and an international Delphi consensus. Lancet HIV. 2026; 13 (7): e502-e514.
