14 Temmuz 2026 Salı günü 12.45-13.15 saatleri arasında Instagram @klimik derneği hesabında yapılacak canlı yayın sohbetine tüm meslektaşlarımızı bekliyoruz.
Uzm. Dr. Benan BOLATASLAN
Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi
İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği
Dr. Eren ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi
İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği
Cinsel yolla bulaşan infeksiyonlar (CYBİ), küresel halk sağlığını tehdit etmekte ve insidansı giderek artmaktadır. Bu infeksiyonların yönetiminde, tedavi stratejileri kadar bulaşma zincirini henüz kırılmadan engellemek de hayati öneme sahiptir. CYBİ’de maruziyet öncesi ve maruziyet sonrası profilaksi uygulamalarının, doksisiklin ile profilaksi (Doxy-PEP) gibi son dönem kanıta dayalı yenilikçi stratejilerin gözden geçirildiği bu videoda Ordu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Hatun Öztürk-Çerik, CYBİ profilaksisindeki en güncel önerileri anlatıyor. Koruyucu hekimliğin ve doğru profilaksi yönetiminin gücünü keşfetmek için davetlisiniz.
Toplum kökenli pnömoni (TKP), ampirik geniş spektrumlu antibiyotik kullanımının en sık görüldüğü klinik tablolardan biridir. CAP-NEXT çalışmasında, düşük doz toraks BT ile hasta başı multipleks PCR (PoC-PCR) uygulamalarının, orta ve ağır TKP nedeniyle hastaneye yatırılan erişkin hastalarda geniş spektrumlu antibiyotik kullanımını azaltıp azaltamayacağı araştırılmış. Bu randomize, çok merkezli, prospektif, kontrollü öncesi-sonrası çalışmasında, yoğun bakım gereksinimi olmayan ve ilk kez TKP tanısı alan erişkin hastalar değerlendirilmiş. Müdahale gruplarında düşük doz toraks BT veya PoC-PCR sonuçları antibiyotik tedavi önerileriyle birlikte klinik uygulamaya entegre edilirken, kontrol grubunda standart bakım sürdürülmüş. Başlangıç döneminden sonra düşük doz BT grubuna 561, PoC-PCR grubuna 910 ve standart bakım grubuna 2084 hasta dahil edilmiş. Düşük doz BT hastaların %40’ında, PoC-PCR ise %67’sinde uygulanmış. Standart bakım ile karşılaştırıldığında, geniş spektrumlu antibiyotik kullanım süresi açısından düzeltilmiş göreceli risk düşük doz BT grubunda 1.12 [%95 güven aralığı (GA): 0.90-1.38], PoC-PCR grubunda ise 0.89 (%95 GA: 0.75-1.04) olarak bulunmuş. PoC-PCR uygulamaları 90 günlük mortalite açısından standart bakıma eşdeğer bulunmuş, düşük doz BT grubunda ise bu sonuç gösterilememiş.
Araştırmacılar, orta ve ağır toplum kökenli pnömoni hastalarında düşük doz toraks BT’nin geniş spektrumlu antibiyotik kullanımını azaltmada belirgin bir katkı sağlamadığını; PoC-PCR’ın ise antibiyotik kullanımını azaltma potansiyeline sahip olmakla birlikte bu etkinin çalışmada kesin olarak gösterilemediğini belirtmiş.
Zhang L, Aleva RM, Ammerlaan HSM, et al. Impact of low-dose chest CT and multiplex PCR on antibiotic usage for community-acquired pneumonia: multicentre prospective controlled before-after study with cluster randomisation (CAP-NEXT study). Clin Microbiol Infect. 2026: S1198-743X(26)00340-X.
Kan dolaşımı infeksiyonları sepsisin önemli nedenleri arasında yer almakta olup yüksek morbidite, mortalite ve sağlık maliyetleriyle ilişkilidir. Kan kültürleri, kan dolaşımı infeksiyonlarının tanısında altın standart yöntemdir. Birleşik Krallık Mikrobiyoloji Standartları (UK Standards for Microbiology Investigations, SMI), rutin olarak kan kültürlerinin beş gün inkübe edilmesini önermektedir. Bununla birlikte, inkübasyon süresinin dört güne indirilmesinin gerçek bakteriyemiyi saptamada yeterli olduğu ve kontaminasyon oranını azalttığı bildirilmiş. Newcastle upon Tyne Hospitals’da Ocak 2025’te bioMérieux BACT/ALERT VIRTUO sisteminin kullanılmaya başlanmasının ardından gerçekleştirilen bu prospektif çalışmada, beş günlük ve dört günlük kan kültürü inkübasyon sürelerinin tanısal performansı karşılaştırılmış. 22 Ocak–31 Mart 2025 tarihleri arasında işlenen tüm kan kültürleri çalışmaya dahil edilmiş. Dört günlük inkübasyonun ardından (>96 saat) pozitifleşen tüm kan kültürleri klinik açıdan değerlendirilmiş. İki hekim, bu sonuçların hasta yönetimine etkisini belirlemek amacıyla tıbbi kayıtları birbirinden bağımsız olarak incelemiş. Ayrıca, inkübasyon süresinin dört günün ötesine uzatılmasının laboratuvar kaynaklarına etkisini değerlendirmek amacıyla bir kaynak kullanım modeli oluşturulmuş. Toplam 6994 kan kültürü seti (13103 şişe) ve 3221 hastaya ait örnek analiz edilmiş. Dördüncü günden sonra yalnızca 23 şişe (%0.18) pozitif sinyal vermiş. Bunların 16’sında (%69.6) kontaminan mikroorganizmalar, 7 (%30.4)’sinde ise klinik açıdan anlamlı etkenler izole edilmiş. Retrospektif değerlendirmede yalnızca bir şişeden elde edilen sonucun hasta yönetiminde değişikliğe yol açtığı belirlenmiş. On üç binden fazla şişenin beşinci güne kadar inkübe edilmesi sonucunda klinik açıdan anlamlı yalnızca bir eksonucun elde edildiği (%0.008) anlamına geliyormuş. Kaynak kullanım modeline göre, rutin beş günlük inkübasyon yılda yaklaşık 337 saat ek personel zamanı gerektiriyormuş.
Araştırmacılar, kan kültürlerinin dört günden uzun süre rutin olarak inkübe edilmesinin klinik yararının oldukça sınırlı olduğunu bildirmiş. Çalışma sonuçları, otomatik sürekli izlem yapan kan kültürü sistemlerini kullanan laboratuvarlarda rutin dört günlük inkübasyonun yeterli olabileceğini, uzatılmış inkübasyonun ise yalnızca uzman değerlendirmesi gerektiren klinik endikasyonlarla sınırlandırılabileceğini göstermiş.
Tron K, Cullerton C, Lupton J, Mpwilu P, Samuel J, Weiand D. Four-day versus five-day blood culture incubation: a prospective study of diagnostic performance using the bioMérieux BACT/ALERT VIRTUO system. BMC Infect Dis. 7 Temmuz 2026.
Günümüzde Neisseria gonorrhoeae infeksiyonunun önlenmesine yönelik ruhsatlı bir aşı bulunmamaktadır. Gözlemsel çalışmalar, dört bileşenli meningokok serogrup B aşısının (4CMenB) gonore riskini azaltabileceğine dair bulgular sunmuş. Bu çalışmada, yüksek riskli bir popülasyonda 4CMenB aşısının gonore insidansı üzerindeki etkinliği araştırılmış.
Bu çok merkezli, çift kör, randomize, plasebo kontrollü çalışmada; erkeklerle seks yapan erkek (ESE) katılımcılar, 1:1 oranında iki doz 4CMenB veya plasebo almak üzere randomize edilmiş. Çalışmaya dahil edilme kriterleri arasında yakın dönemde geçirilmiş N. gonorrhoeae veya sifilis tanısı ile HIV-negatif olup temas öncesi profilaksi (PrEP) kullanımı veya HIV ile yaşıyor olma durumu yer almış. Katılımcılar iki yıl boyunca, üç ayda bir ürogenital, anorektal ve orofaringeal bölgelerden alınan örneklerle nükleik asit amplifikasyon testi (NAAT) dahil olmak üzere cinsel yolla bulaşan infeksiyonlar (CYBE) açısından taranmış. Birincil sonlanım noktası, protokol uyarınca analiz edilen popülasyonda, ikinci dozdan sonra saptanan ilk N. gonorrhoeae infeksiyonu olarak belirlenmiş. Temmuz 2021 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında randomize edilen 654 katılımcıdan 587’si birincil analiz kapsamına alınmış. N. gonorrhoeae infeksiyonu insidansı, 4CMenB grubunda 100 kişi-yılı başına 48.1 vaka (296 katılımcıda 160 olay), plasebo grubunda ise 100 kişi-yılı başına 47.8 vaka (291 katılımcıda 155 olay) olarak saptanmış [insidans hızı oranı (IRR): 1.01; %95 GA: 0.80 – 1.26; p=0.97). Bu veriler ışığında aşı etkinliği -%0.5 (%95 GA: -26.2 ile 19.9) olarak hesaplanmış. Alt grup analizlerinde aşı etkinliği; semptomatik infeksiyonlar için %5.5, asemptomatik infeksiyonlar için -%6.4; ürogenital, anorektal ve orofaringeal bölgeler için ise sırasıyla -%20.0, -%1.2 ve %2.6 olarak bulunmuş. Ciddi advers olaylar 4CMenB grubunda %4.7, plasebo grubunda ise %2.8 oranında gözlenmiş.
Yüksek infeksiyon riski altındaki ESE popülasyonunda 4CMenB aşısı, plasebo ile karşılaştırıldığında N. gonorrhoeae infeksiyonu insidansında anlamlı bir azalma sağlamamış.
Seib KL, Donovan B, Jin F, et al. Meningococcal B vaccine to prevent Neisseria gonorrhoeae infection. N Engl J Med. 8 Temmuz 2026.
Pnömokok hastalığı, yaşlanan nüfus ve kronik hastalık yükündeki artış nedeniyle sağlık sistemleri üzerinde önemli bir yük oluşturmaya devam etmektedir. Bu çalışmada Çin’de 50 yaş ve üzeri erişkinlerde 23 valan pnömokok polisakkarit aşısının (PPSV23) maliyet-etkinliği ve güvenlilik profili değerlendirilmiş. Araştırmacılar, toplumsal bakış açısıyla geliştirilen karar ağacı tabanlı statik kohort Markov modeli kullanarak, 50 yaşında PPSV23 uygulanması ve 65 yaşında rapel doz yapılmasını içeren aşılama stratejisinin yaşam boyu maliyetlerini ve sağlık kazanımlarını analiz etmiş. Modelde yaşam kalitesiyle düzeltilmiş yaşam yılı (QALY), yaşam yılı kazanımı, artımlı maliyet-etkinlik oranı (ICER), önlenen olgu ve ölüm sayıları hesaplanmış. Sonuçların güvenilirliği deterministik ve olasılıksal duyarlılık analizleri ile değerlendirilmiş. Ayrıca, Aşı Yan Etki Bildirim Sistemi verileri kullanılmış. Aşılama yapılmaması ile karşılaştırıldığında, PPSV23 uygulamasının kazanılan QALY başına artımlı maliyet-etkinlik oranı 12 937 ABD doları, kazanılan yaşam yılı başına ise 9622 ABD doları olarak hesaplanmış. Modellemeye göre, 100 000 kişilik bir popülasyonda PPSV23 uygulanması 1115 pnömokok hastalığını ve 35 ölümü önlemiş. Güvenlilik analizinde ise PPSV23 ile ilişkili yeni veya beklenmeyen herhangi bir güvenlik sorunu saptanmamış. Araştırmacılar, PPSV23’ün Çin’de 50 yaş ve üzeri erişkinler için maliyet etkin bir aşılama stratejisi olduğunu ve pazarlama sonrası güvenlilik profilinin olumlu seyrettiğini bildirmiş. Bulgular, erişkin pnömokok aşılamasının, sağlık ve ekonomik açıdan sağlayabileceği kazanımları desteklediği vurgulanmış.
Shu Y, Tan S, Chen Y, Ding Y, Xu P, Zhang Q. Cost-effectiveness analysis of 23-valent pneumococcal polysaccharide vaccine for adults in China. Infect Med (Beijing). 2026; 5 (2):100258.
ESCMID Mentorluk (Rehberlik) Programı Başvuruları 17 Ağustos’ta Başlıyor!
ESCMID Mentorluk Programı, infeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji alanında kariyerinin başındaki hekim ve araştırmacıları deneyimli mentorlarla bir araya getirerek kariyer gelişimi, araştırma, liderlik ve akademik planlama konularında bire bir mentorluk desteği sunmaktadır. Programa kabul edilen rehber ve danışan eşleşmeleri iki yıl boyunca yıllık 1000 Avro’ya kadar desteklenmektedir. Başvurular 17 Ağustos–17 Eylül 2026 tarihleri arasında yapılacak olup, adaylar başvuru dönemi başlamadan önce de ESCMID Mentorluk Platformu üzerinden potansiyel mentorlarla iletişime geçerek mentorluk eşleşmelerini oluşturabilirler.
