Subkutan (SC) antibiyotik uygulaması, intravenöz (IV) tedaviye alternatif olarak özellikle seçilmiş hasta gruplarında giderek daha fazla gündeme gelen bir yaklaşımdır. Bu derleme, SC antibiyotik kullanımına ilişkin mevcut farmakokinetik/farmakodinamik (PK/PD) verileri, klinik deneyimleri, güvenlilik profili ve gelecekteki olası kullanım alanlarını kapsamlı biçimde ele almış. SC uygulama, venöz erişimin zor olduğu hastalarda, palyatif bakım sürecinde ve ayaktan parenteral antimikrobiyal tedavi (APAT) programlarında önemli avantajlar sunmaktaymış. Minimal invazif olması, kateter ilişkili infeksiyon ve tromboz risklerini azaltması, hasta konforunu artırması ve sağlık hizmeti kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkı sağlaması bu yöntemin öne çıkan özelliklerindenmiş. Özellikle zaman bağımlı etki gösteren antibiyotiklerde SC yol ile daha stabil serum konsantrasyonlarının elde edilebildiği gösterilmiş.
Farklı antibiyotik grupları açısından SC uygulama deneyimleri ayrıntılı biçimde incelenmiş. Sefalosporinler arasında en fazla çalışılan ajan seftriakson olup, özellikle Fransa’da yapılan çalışmalarda SC seftriaksonun etkinliğinin IV uygulamaya benzer olduğu ve yaşlı hastalarda iyi tolere edildiği bildirilmiş. Ertapenem, uzun yarı ömrü ve uygun farmakokinetik özellikleri nedeniyle SC kullanım açısından en umut verici karbapenem olarak öne çıkmış. Teikoplanin için de yeterli PK/PD verisi bulunmakla birlikte, yüksek dozlarda lokal komplikasyon riski nedeniyle dikkatli olunması önerilmiş. Buna karşılık aminoglikozidler, florokinolonlar ve vankomisin gibi ajanlar, doku toksisitesi ve öngörülemeyen farmakokinetik özellikleri nedeniyle SC uygulama için genellikle uygun kabul edilmemiş.
Sonuç olarak, SC antibiyotik uygulaması seçilmiş hastalarda etkili, güvenli ve hasta merkezli bir tedavi seçeneği sunmaktaymış. Antimikrobiyal yönetim programları kapsamında, uygun hasta ve ilaç seçimi ile bu yaklaşımın klinik pratiğe entegrasyonu, invazif girişimlerin azaltılmasına ve tedavi süreçlerinin iyileştirilmesine katkı sağlayabileceği belirtilmiş. Ancak standard rehberlerin oluşturulabilmesi için daha güçlü klinik kanıtlara ihtiyaç olduğu vurgulanmış.
Di Bella S, Geremia N, Pea F, et al. When and how to use subcutaneous antibiotics. Clin Infect Dis. 2026 Jan 20:ciaf691.
