Sanayi Devrimi’nden bu yana plastiklerin yaygın kullanımı, önemli çevresel ve halk sağlığı sorunlarını beraberinde getirmiştir. Dayanıklılık, düşük maliyet ve üretim kolaylığı gibi avantajlarına karşın, plastiklerin çevrede birikimi ciddi düzeyde kirliliğe yol açmaktadır. SARS-CoV-2 pandemisi, özellikle tıbbi sarf malzemelerinde plastik kullanımını artırarak plastik atık krizini daha da derinleştirmiştir. Plastiklerin büyük bir bölümü geri dönüştürülmemekte, zaman içinde parçalanarak mikroplastik (MP)’lere ve nanoplastik (NP)’lere dönüşmekte, bu parçacıklar da ekosistemler ve insan sağlığı açısından kayda değer riskler oluşturmaktadır. MP ve NP’ler inhalasyon, oral alım veya cilt teması yoluyla vücuda girebilmekte; kan, dışkı ve akciğer sıvıları gibi biyolojik örneklerde saptanabilmektedir. Bu parçacıkların varlığı solunum sistemini, kardiyovasküler sistemi ve gastrointestinal sistemi etkileyen hastalıklarla, kanserle ve viral infeksiyonlarla ilişkilendirilmiştir.
Bu derleme, MP ve NP’lerin “plastisfer” olarak adlandırılan, mikrobiyal kolonizasyonu kolaylaştıran ve patojenler için rezervuar işlevi görebilen bir mikro-çevre oluşturarak infeksiyöz hastalıkların yayılımına nasıl katkıda bulunabileceğini ele almış. Özellikle MP/NP’lerin viral kalıcılık, infeksiyon dinamikleri ve immün yanıtın modülasyonu üzerindeki etkileri vurgulanmış. Önceki derlemelerin çoğu ağırlıkla toksikolojik veya mikrobiyolojik boyuta odaklanırken, bu çalışma çevresel, virolojik ve immünolojik kanıtları bütüncül biçimde bir araya getirerek MP/NP maruziyetinin virus–konak etkileşimlerini nasıl yeniden şekillendirebileceğini ortaya koymayı amaçlamış. Ayrıca MP/NP’lerin viral stabiliteyi nicel olarak ne ölçüde etkilediği ve immün sistemde hangi düzeyde bozulmaya yol açtığı gibi kritik bilgi boşluklarını tanımlayarak, gelecekteki deneysel ve epidemiyolojik çalışmalar için bir çerçeve sunmuş. Bu bütüncül yaklaşım, bilimsel bilgi birikimine katkı sağlamanın yanı sıra, atık yönetimi ve çevre politikalarının geliştirilmesine de zemin oluşturmayı hedeflemiş.
Mija C, Sberna G, Maggi F. Microplastics and nanoplastics as carriers for viral transmission: effects on viral properties, infection, immune response, and public health. Rev Med Virol. 2026; 36 (1): e70106.
