Bu çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri’nde 1990–2021 yılları arasında menenjite bağlı hastalık yükünün nasıl değiştiği; yaş grupları, etkenler, coğrafi bölgeler ve sosyoekonomik özellikler açısından değerlendirilmiş. “Global Burden of Disease (GBD) 2021” ve “American Community Survey” verilerinin kullanıldığı çalışmada hastalık yükü; insidans ve mortalitenin yanı sıra engellilikle geçirilen yaşam yılları (years lived with disability, YLD), erken ölüme bağlı kaybedilen yaşam yılları (years of life lost, YLL) ve bu ikisinin toplamını ifade eden engelliliğe göre ayarlanmış yaşam yılları (disability-adjusted life years, DALY) üzerinden incelenmiş. Sosyoekonomik faktörlerle ilişkiler çok değişkenli regresyonla, aşıların kullanıma girmesinin ardından hastalık yükündeki değişimler ise kesintili zaman serisi analiziyle değerlendirilmiş.
Otuz yıllık dönemde menenjit yükünde belirgin bir azalma görülmüş. Yaşa standardize insidans %72.15, mortalite %68.57, YLD oranı %80.25 ve DALY oranı %75,53 azalmış. Bununla birlikte, düşüş hızının 2012’den itibaren yavaşladığı bildirilmiş. Hastalık yükü eyaletler arasında homojen dağılmamış; DALY oranları açısından eyaletler arasında 2.72 kata varan farklılık saptanmış.
Etkenlerin hastalık yüküne katkısı da zaman içinde değişmiş. Neisseria meningitidis’e atfedilen YLL’lerin payı %20.81’den %8.02’ye gerilerken; 2021 yılında Klebsiella pneumoniae, etkenlere atfedilebilen YLL’lerin %15.58’iyle en yüksek paya sahip patojen olarak bildirilmiş. PCV7’nin kullanıma girmesinin ardından Streptococcus pneumoniae ile ilişkili DALY’lerde hem düzey hem de zaman içindeki eğim açısından anlamlı azalma saptanırken, MenACWY ve MenB aşıları için incelenen parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik gösterilmemiş.
Çalışmada sosyoekonomik farklılıklar da değerlendirilmiş. Yoksulluk, menenjit insidansıyla ilişkili bulunmazken mortaliteyle ilişkili hastalık yükünün daha yüksek olmasıyla bağımsız olarak ilişkili bulunmuş. Yoksulluk oranındaki artış; yaşa standardize mortalite [“adjusted rate ratio” (aRR): 1.057; %95 güven aralığı (GA): 1.043–1.071], DALY (aRR: 1.057; %95 GA: 1.041–1.073) ve YLL (aRR 1.060; %95 GA: 1.044–1.077) oranlarının artışıyla ilişkili bulunmuş. Ayrıca “American Indian” ve “Alaska Native” nüfusunun eyaletlerdeki oranı, incelenen altı hastalık yükü göstergesinin tamamıyla bağımsız olarak ilişkili bulunmuş.
Yazarlar, aşılama çağında ABD’de menenjit yükünün önemli ölçüde azalmasına karşın bu azalmanın son yıllarda yavaşladığını; hastalık yükünün eyaletler ve nüfus grupları arasında farklılık göstermeye devam ettiğini bildirmiş. Yoksulluk, eyalet düzeyinde menenjite bağlı mortalitedeki eşitsizliklerle en güçlü ilişki gösteren faktör olarak belirlenirken, yenidoğanlar ve yaşlılar rezidüel hastalık yükünün devam ettiği başlıca yaş grupları olarak tanımlanmıştır.
Liu R, Hao L. The persistent challenge of meningitis in the vaccine era: a three-decade longitudinal analysis of residual burden in the United States. Infection. 27 Ağustos 2026.
