Ayaktan parenteral antimikrobiyal tedavi (APAT), dünya genelinde yapılandırılmış programlar aracılığıyla uygulanan, etkinliği kanıtlanmış ve maliyet-etkin bir tedavi yöntemidir. Türkiye’de ise standartlaştırılmış bir APAT modeli bulunmamakta, hastalar tedavilerine acil servisler, birinci basamak sağlık kuruluşları veya ücretini kendilerinin karşıladığı özel hemşirelik hizmetleri aracılığıyla devam etmektedir. Türkiye’de APAT uygulamalarının klinik sonuçlarını, tedaviye uyumu ve hasta memnuniyetini değerlendiren bu ilk çok merkezli prospektif çalışmaya, Mart–Ağustos 2024 tarihleri arasında 20 hastanede kronik osteomiyelit, spondilodiskit, protez eklem infeksiyonu veya üriner sistem infeksiyonu nedeniyle APAT alan toplam 265 erişkin hasta (erkek: %53.2; ortalama yaş: 61.4±13.5 yıl) dahil edilmiş. Gram-pozitif patojenlerin çoğunlukta olduğu (%60.2) çalışmada, en sık kullanılan antibiyotiklerin teikoplanin (%70.5), seftriakson (%16.6) ve aminoglikozidler (%6.8) olduğu görülmüş. Klinik başarı oranı %94.3 olarak saptanırken, ilaca bağlı advers olayların yalnızca üç hastada (%1.1) tedavinin kesilmesine yol açtığı belirlenmiş. Üniversite hastanelerinde başlanan APAT’ın, devlet hastanelerine kıyasla acil servisler aracılığıyla sürdürülme olasılığının anlamlı olarak daha yüksek olduğu (p=0.010) bulunmuş. Ayrıca tedaviyle ilişkili advers olayların, özel olarak yapılandırılmış APAT birimleri dışında tedavi alan hastalarda anlamlı olarak daha sık görüldüğü (%18’e karşı %3.1; p=0.03) tespit edilmiş. Genel hasta memnuniyeti yüksek bulunmakla birlikte; üriner sistem infeksiyonu nedeniyle APAT alan hastaların kemik ve eklem infeksiyonu nedeniyle tedavi alanlara kıyasla, özel APAT birimlerinde tedavi edilen hastaların ise acil servislerde tedavi edilenlere kıyasla anlamlı olarak daha yüksek memnuniyet bildirdiği saptanmış. Sonuç olarak, Türkiye’de yapılandırılmış bir APAT sisteminin bulunmamasının acil servislerin iş yükünü artırdığı ve komplikasyon riskini yükselttiği; buna rağmen elde edilen yüksek klinik başarı ve hasta memnuniyeti oranlarının, APAT’ın yatarak tedaviye uygulanabilir bir alternatif olma potansiyelini desteklediği belirtilmiş.
Agüloğlu Bali E, Coskun B, Araz H, et al. Multicentre insights into OPAT: a comprehensive analysis of Türkiye’s unstructured system. BMC Infect Dis. 25 Ağustos 2026.
