Gram-negatif basil (GNB) kaynaklı kan dolaşımı infeksiyonları (KDE), özellikle antimikrobiyal direncin yüksek olduğu bölgelerde ciddi morbidite ve mortaliteyle seyreder. Konvansiyonel antibiyotik duyarlılık testleri (AST) kültür pozitifliğinden itibaren 48–72 saat sürebilirken, pozitif kan kültüründen doğrudan fenotipik AST yapan yeni nesil hızlı platformlar bu süreyi önemli ölçüde kısaltma potansiyeli taşımaktadır. Ancak bu hızlı yöntemlerin hasta klinik sonuçlarına katkısı belirsizliğini korumaktadır. FAST çalışması, yüksek direnç prevalansına sahip bölgelerde hızlı AST’nin standard AST’ye klinik üstünlüğünü test etmek amacıyla tasarlanmış.
Çalışma, Aralık 2023 ile Mayıs 2025 tarihleri arasında Yunanistan (n=2), Hindistan (n=1), İsrail (n=3) ve İspanya’daki (n=1) toplam yedi hastanede yürütülen açık etiketli, eşdeğerlik amaçlı bir randomize klinik çalışmaymış. Gram-negatif basil KDE’si olan, tüm yaş gruplarından yatarak tedavi gören hastalar 1:1 oranında randomize edilmiş: Hızlı AST grubu (n=413) pozitif kan kültüründen doğrudan yapılan fenotipik hızlı test artı standard test almış; standard AST grubu (n=437) ise yalnızca standard test almış. Her iki grubun klinik ekiplerine test sonuçları iletilmiş. Birincil sonuç ölçütü, 30. günde DOOR (Desirability of Outcome Ranking) skoru olup bu skor; ölüm, kötü klinik sonuç (taburculuk yapılamaması, infeksiyon nüksü/komplikasyonu, böbrek yetmezliği veya hastane kaynaklı çok ilaca dirençli organizma edinimi) ve iyi klinik sonuç şeklinde hiyerarşik olarak sıralanmış.
Çalışmaya dahil edilen 850 hastanın (medyan yaş: 72; %43 kadın) birincil sonuç analizinde, hızlı AST grubunda 30. günde daha iyi bir sonuç elde etme olasılığı %48.8 olarak bulunmuş ve bu değer standard AST grubuna göre istatistiksel olarak üstün değilmiş. İkincil sonuçlar açısından ise 30. günde mortalite hızlı AST grubunda %24, standard grupta %23 imiş (anlamlı fark yokmuş) ve yatış süresi de iki grup arasında farklılık göstermemiş. Bununla birlikte hızlı AST, antibiyotik tedavisinde değişikliğe gidilme süresini anlamlı biçimde kısaltmış (medyan 22 saate karşı 36 saat). Karbapeneme dirençli infeksiyonlarda etkili antibiyotiğe geçiş süresi belirgin şekilde hızlanmış (medyan 9.5 saate karşı 28 saat). Ayrıca hızlı AST grubunda antimikrobiyal yönetimine ilişkin öneriler daha sık yapılmış ve bu önerilerin kabul oranı da daha yüksekmiş.
Sonuç olarak FAST çalışması, hızlı AST’nin birincil klinik sonuç ölçütü olan DOOR’da standard teste karşı üstünlük sağlayamadığını göstermiş. Bu durum, önceki DTR çalışmasıyla örtüşen önemli bir mesajı pekiştirmiş: Hızlı tanı tek başına yeterli değildir — sonuçların klinik ekibe iletilmesi ve terapötik karara dönüştürülmesi sürecinin de optimize edilmesi gerekmektedir. Öte yandan çalışma, hızlı AST’nin antibiyotiğin zamanında ve doğru seçimini iyileştirdiğini, özellikle karbapeneme dirençli infeksiyonlarda hayati önem taşıyabilecek saatler kazandırdığını ve antimikrobiyal yönetim programına uyumu artırdığını ortaya koymuş. Bu bulgular, hızlı AST’nin özellikle direnç prevalansının yüksek olduğu ortamlarda antimikrobiyal yönetim programlarına entegre edilmesinin değerini ve sınırlarını netleştirmesi bakımından klinisyenler ve klinik mikrobiyologlar için önemli bir referans oluşturmaktaymış.
Banerjee R, Komarow L, Li Y, et al. Fast antimicrobial susceptibility testing for gram-negative bacteremia: the FAST randomized clinical trial. JAMA. 2026: e265487.
