Bu çalışmada, savaş sırasında reçetesiz antibiyotik kullanımının sıklığı ve halkın antibiyotikler ile direnç konusundaki bilgi, tutum ve davranışları araştırılmış. Mayıs-Ekim 2025 tarihleri arasında yürütülen anket çalışmasına savaş boyunca Gazze’de yaşamış 422 erişkin dahil edilmiş. Savaş öncesi ve savaş dönemine ait yanıtlar katılımcıların kendi beyanlarına dayanılarak karşılaştırılmış. Katılımcıların %58’i kadın, %84’ü üniversite mezunuymuş. Reçetesiz antibiyotik kullanımı savaştan önce %60.4 iken savaş sırasında %80.6’ya yükselmiş (p<0.001). Katılımcıların yaklaşık %59’u antibiyotiklerin grip ve soğuk algınlığında işe yaradığını düşünüyormuş; buna karşın direnç konusundaki farkındalık yüksekmiş (%82). En sık kullanılan antibiyotikler amoksisilin (%38) ve doksisiklin (%22) olmuş. Savaştan önce reçetesiz antibiyotik kullanımının en sık nedeni ilaca kolay ulaşım (%78) iken savaş sırasında bu oran %12’ye düşmüş; yerini sağlık hizmetine ulaşamama (%75), kliniklerin aşırı kalabalığı (%75) ve başka tedavi seçeneğinin olmaması (%72) almış. Antibiyotiğe ulaşma yollarında savaş öncesinden savaş dönemine eczaneden reçetesiz alım %24’ten %81’e, evde kalan ilaçların kullanımı %20’den %79’a, yardım kuruluşlarından temin %6’dan %63’e, karaborsadan temin ise %2’den %41’e yükselmiş. Sonuç olarak halkın farkındalığı orta düzeyde olmasına rağmen savaş sırasında reçetesiz antibiyotik kullanımı belirgin şekilde artmış. Yazarlara göre bu artışı bilgi eksikliğinden çok sağlık hizmetlerine erişimin çökmesi, ilaç kıtlığı ve ekonomik zorluklar belirlemiş. Halk eğitimi, toplum temelli antibiyotik yönetimi programları, sağlık sisteminin güçlendirilmesi ve antibiyotik satışının denetlenmesi önerilmiş.
Altalla SA, Abu Mustafa AM, Elmanama AA. Antibiotic self-medication and public awareness during the 2023 Gaza war: a cross-sectional investigation. Int J Infect Dis. 2026;172:109090.
