Katılımcı temelli sürveyans, yüksek gelirli ülkelerde sentinel grip izlemini tamamlayıcı niteliktedir; ancak bugüne kadar hekimleri hem katılımcı hem de klinik sentinel olarak hedefleyen bir platform bulunmamaktadır. Bu çalışmada araştırmacılar, grip benzeri hastalık (GBH) için hekim odaklı, dijital bir katılımcı temelli sürveyans sistemi olan SALGINTR’yi kurmuşlar ve ücretsiz bulut tabanlı araçlardan yararlanarak toplam altyapı maliyeti yaklaşık 100 ABD doları olan, otomatik bir veri toplama ve analiz iş akışı oluşturmuşlar. Türkiye genelinde kartopu örnekleme yöntemiyle çalışmaya dahil edilen hekimler, 2025-2026 grip sezonunun 40.-52. epidemiyolojik haftaları boyunca GBH semptomlarını haftalık olarak çevrimiçi platform üzerinden bildirmişler. ECDC GBH olgu tanımı kullanılmış ve aynı etkene bağlı ardışık semptomatik haftalar tek bir olgu olarak sayılan klinik-olay kuralıyla bağımsız GBH atakları belirlenmiş. Ulusal sentinel sürveyansla zamansal uyum, hareketli blok bootstrap güven aralıklarıyla Pearson ve Spearman korelasyonları, gecikme-öncü çapraz korelasyon analizi ve Bland-Altman uyum analiziyle değerlendirilmiş. Salgın tespiti ise altı sapma saptama algoritmasından oluşan bir panel (EARS C1-C3, negatif binom CUSUM, EWMA, ampirik 95. persantil) kullanılarak test edilmiş. Kayıtlı 243 hekimden 197’si analitik kohortu oluşturmuş ve 1484 katılımcı-hafta gözleme katkı sağlamış. Kümülatif GBH insidansı %50.8 (100/197) olarak bulunmuş; klinik-olay tanımıyla 190 semptomatik kişi-haftadan 156 bağımsız atak belirlenmiş. Sezon düzeyinde viral pozitiflik oranı iki sistemde benzer bulunmuş [SALGINTR %17.3, %95 (güven aralığı) GA: 11.7-24.2; sentinel %14.5, %95 GA: 12.8-16.2). Haftalık viral-sistemik pozitiflik, önceden belirlenmiş üç haftalık hareketli ortalama altında sentinel sürveyansla zamansal olarak uyumlu bulunmuş (Pearson r=0.575; Spearman ρ=0.747; salgın öncesi dönemde r=0.886). Bland-Altman analizinde anlamlı sistematik sapma saptanmamış. Salgın öncesi on hafta boyunca her iki sistemde de hiç alarm üretilmemiş ve alarm uyumu belirgin bulunmuş (Cohen κ=0.755). Gecikme-öncü analizi, iki yönde de zamansala üstünlük ortaya koymamış. Araştırmacılar, hekim odaklı dijital bir katılımcı sürveyans sisteminin, minimal maliyetle yerleşik sentinel sürveyansla uyumlu GBH sinyalleri üretebileceğini göstermişler. Bu kavram kanıtı çalışması, orta gelirli ülkelerde mozaik solunum yolu hastalığı sürveyans çerçevelerinin tamamlayıcı bir bileşini olarak entegre edilmesini desteklediğini belirtmişler.
Ontas E, Güçlü H, Aydın Son Y. SALGINTR: development and early evaluation of a low-cost cloud-based digital participatory surveillance system for influenza-like Illness among physicians in Türkiye—a proof of concept. BMC Infect Dis. 1 Ağustos 2026.
Makale İçin Tıklayınız
